Zdolność kredytowa – co to jest?

zdolność kredytowa

Nie wiesz co to jest zdolność kredytowa? Planujesz wziąć kredyt i chcesz się dobrze przygotować? W poniższym wpisie znajdziesz informacje o tym co to jest zdolność kredytowa i co wpływa na jej wysokość.

Co to jest zdolność kredytowa i do czego jest potrzebna?

Zdolność kredytowa, to zdolność do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie. Zdolność kredytowa jest dla banku podstawowym (i wymaganym przez ustawę) kryterium przyznania kredytu, a jej definicja jest określona ustawowo w Prawie Bankowym. Jeśli potencjalny klient nie ma zdolności kredytowej, albo ma zbyt niską na kredyt w danej wysokości, bank wręcz nie ma prawa udzielić kredytu.

Ustawowa definicja, jak to zazwyczaj bywa jest dość ogólna. Dlatego banki w swojej praktyce wypracowały sposób szacowania zdolności kredytowej w oparciu o miesięczne dochody i wydatki netto przyszłego kredytobiorcy. Każdy bank ma własną metodologię, ale sprowadzają się one do obliczenia różnicy pomiędzy stałymi, powtarzalnymi przychodami i wydatkami, a następnie sprawdzeniu jaką część pozostającej kwoty zajmie rata potencjalnego kredytu. Można znaleźć opinie, że rata kredytu nie powinna przekroczyć poziomu 50% kwoty „wolnego przychodu”. Jednak tak naprawdę, poziom jaki banki przyjmują jako bezpieczny jest uzależniony od wielu czynników (o tym poniżej), a przede wszystkim od szczegółów metodologii danego banku. Jeśli bank w swojej metodologii jako szacunek kosztów stałych bierze pod uwagę dość duży bufor na wydatki, to rata może stanowić większy procent „wolnego przychodu”. I odwrotnie. Jeśli bank bierze pod uwagę tylko koszty stałe w pełnym znaczeniu tego słowa – czynsz, abonament telefoniczny itp., to rata musi stanowić mniejszą część „wolnego przychodu”.

Warto przy tym wspomnieć, że na pewien czas Komisja Nadzoru Finansowego wprowadziła w rekomendacji T ograniczenie maksymalnej wartości wskaźnika DtI – stosunku raty kredytowej do dochodów netto (debt to income). Był on ustanowiony na poziomie 50% dla osób o dochodzie netto poniżej średniej krajowej i 65% dla osób o dochodzie netto powyżej tego pułapu. Zgodnie z obecną rekomendacją, banki muszą samodzielnie ustalić maksymalny poziom wskaźnika DtI w swoich politykach kredytowych.

Co wpływa na zdolność kredytową?

Jak już wiesz, najważniejszymi czynnikami wpływającymi na zdolność kredytową jest wysokość przychodów i kosztów stałych. Obok nich jednak, istotne są także dodatkowe elementy, jak ich pewność i powtarzalność oraz szereg innych kryteriów. Jednak po kolei.

1. Przychody
  • Bez wątpienia, najważniejszym elementem zdolności kredytowej jest wysokość przychodów przyszłego kredytobiorcy (lub łącznie kredytobiorców). Im większe przychody tym większa zdolność. Nie trzeba tez chyba dodawać, że muszą to być przychody udokumentowane – bank będzie oczekiwał zaświadczenia od pracodawcy, albo kopii formularzy PIT. Należy pamiętać, że dla banku istotny będzie poziom regularnych dochodów. Jeśli Twoje wynagrodzenie jest w dużej części zmienne, np. zależne od bonusów lub prowizji, bank może przyjąć je do kalkulacji tylko częściowo.
  • Ważna jest także powtarzalność i pewność utrzymania przychodów na określonym poziomie w dłuższym okresie. Dlatego banki zwracają uwagę na formę zatrudnienia. Oczywiście najbardziej lubią umowy o pracę na czas nieokreślony jako przynajmniej teoretycznie najbardziej stabilne, a znacznie mniej chętnie podchodzą do umów na czas określony, albo przychodów z działalności gospodarczej. Wymagają wtedy najczęściej udokumentowanie przychodów w nieco dłuższym okresie wstecz (np. 12 miesięcy, albo ostatni rok obrotowy). Dodatkowym kryterium dla określenia pewności przychodów jest długość i ciągłość zatrudnienia. Im dłużej ktoś jest zatrudniony w tym samym miejscu, tym większe prawdopodobieństwo, że jest to stabilne zatrudnienie. Jednak, powyżej 24 miesięcy zatrudnienia, nie ma to już znaczenia dla banku.
  • Jako dodatkowe kryteria, analityk kredytowy w banku, może wziąć też pod uwagę wykształcenie i status zawodowy przyszłego kredytobiorcy. Banki wychodzą z założenia, że im lepsza pozycja zawodowa, tym łatwiej będzie znaleźć inne źródło dochodów, w razie utraty obecnego. Nie jest to jednak na pewno najistotniejszy parametr.
2. Wydatki
  • Drugim najważniejszym czynnikiem wpływającym na zdolność kredytową jest wysokość stałych wydatków. Bank może polegać na oświadczeniu we wniosku kredytowym, ale raczej i tak analityk założy poziom zgodnie z wewnętrzną metodologią. Oczywiście najważniejszym parametrem tutaj będzie liczba osób w gospodarstwie domowym, w szczególności tych pozostających na utrzymaniu kredytobiorcy(-ów). Na jej podstawie, oraz z pomocą dodatkowych kryteriów np. posiadanie samochodu, miejsce zamieszkania, bank najprawdopodobniej założy odpowiedni poziom zgodnie ze swoją procedurą.
  • Dodatkowo, jako wydatki stałe bank musi uwzględnić też raty innych kredytów i inne stałe wydatki (np. alimenty).
3. Wiarygodność
  • Istotnym elementem zdolności kredytowej jest poza czynnikami czysto ekonomicznymi, opisanymi powyżej, także wiarygodność kredytobiorcy. Banki starają się ją oszacować przede wszystkim na podstawie historii kredytowej – poprzez raporty Biura Informacji Kredytowej. W raportach BIK zawarte są informacje o wcześniejszych kredytach, zarówno pozytywne, jak i negatywne. Swoją historię w BIK możesz sprawdzić bezpłatnie tutaj (przewodnik krok po kroku znajdziesz we wpisie – jak sprawdzić BIK?)
  • Dodatkowo, banki weryfikują też wiarygodność poprzez sprawdzenie potencjalnego kredytobiorcy w Biurach Informacji Gospodarczej – InfoMonitor i Krajowym Rejestrze Długów. W bazach tych znajdują się informacje o wszelkich niespłacanych zobowiązaniach, o ile zostanie to zgłoszone przez wierzyciela. W praktyce dotyczy to przede wszystkim zobowiązań z abonamentów telekomunikacyjnych, czynszu itp.
4. Inne
  • Parametrem kredytu, który może mieć istotny wpływ na zdolność kredytową jest długość okresu kredytowania. Im jest ona dłuższa, tym niższa rata i w konsekwencji większa zdolność. Kosztem takiego zwiększania zdolności jest oczywiście większy koszt kredytu (więcej na ten temat możesz przeczytać tutaj). W niektórych sytuacjach – przy kredytach hipotecznych, możliwość wydłużania okresu może jednak być ograniczona wiekiem kredytobiorcy. Banki raczej niechętnie udzielą kredytu, którego koniec spłaty będzie miał miejsce po ukończeniu 65 lat (w niektórych bankach więcej). Oczywiście nie oznacza to, że nie ma wyjątków – np. w przypadku bardzo dobrej sytuacji finansowej kredytobiorcy.
  • W przypadku kredytów hipotecznych, dla banków istotna może być także wartość wkładu własnego w stosunku do wartości nieruchomości (Loan to value – LtV). Im wyższa tym lepsze zabezpieczenie ma bank, w razie jeśli kredytobiorca jednak nie da rady spłacać kredytu. Nie zwiększa to zdolności kredytowej w ścisłym znaczeniu tego słowa, ale redukuje ryzyko banku i może być przez to łatwiej uzyskać kredyt.

Jeśli chcesz poznać swoją zdolność kredytową, sprawdź poniższy kalkulator:



Jeśli chcesz wiedzieć jak zwiększyć zdolność kredytową – sprawdź ten wpis.

Kliknij poniżej żeby przejść do rankingu kredytów gotówkowych lub dowiedzieć się więcej.